Uitleg · termen uit het weekbericht
Begrippenlijst
Begrippenlijst
De woorden die terugkomen in het weekbericht en op de rest van de site, kort uitgelegd.
De woorden die terugkomen in het weekbericht en op de rest van de site, kort uitgelegd.
- Day-ahead prijs
- De stroomprijs die een dag van tevoren op de beurs wordt vastgesteld. Elke dag rond 13:00 is de prijs voor elk uur (en elk kwartier) van morgen bekend. Een dynamisch contract rekent deze prijs door, plus opslag, energiebelasting en btw.
- EPEX
- De Europese stroombeurs waar de day-ahead veiling plaatsvindt. Producenten bieden stroom aan, leveranciers vragen stroom; de veiling zoekt per tijdvak de prijs waarbij vraag en aanbod gelijk zijn.
- Kale marktprijs en all-in prijs
- De kale marktprijs is de beursprijs zonder opslag, belasting en btw. De all-in prijs is wat je per kWh betaalt: (marktprijs + opslag van je leverancier + energiebelasting) × 1,21. Je kiest bovenaan de site welke van de twee je wilt zien.
- Merit order: wie zet de prijs?
- Centrales worden ingezet van goedkoop naar duur: eerst wind en zon (bijna gratis), dan kernenergie en kolen, als laatste gas. De duurste centrale die nog nodig is bepaalt de prijs voor iedereen. Is er genoeg wind en zon, dan is stroom goedkoop; moet een gascentrale bijspringen, dan betaal je de gasprijs.
- Volatiliteit
- De mate waarin de prijs beweegt. Op een volatiele dag zit er veel verschil tussen het goedkoopste en het duurste uur, en loont het om verbruik te verschuiven. Op een vlakke dag maakt het weinig uit wanneer je de wasmachine aanzet. Veel zon overdag en weinig wind in de avond geeft de grootste verschillen.
- Zonnedip
- De daling van de prijs rond het middaguur, als zonnepanelen het meeste leveren. In de lente en zomer is de dip diep, vooral in het weekend, als de vraag laag is. Op een bewolkte dag blijft de dip uit. In het Engels heet het patroon de duck curve, naar de vorm van de grafiek.
- Avondpiek
- Het duurste moment van de dag, meestal tussen 17:00 en 21:00. De zon is weg, terwijl iedereen thuiskomt, kookt en de auto aansluit. Hoe minder wind er staat, hoe hoger de piek, omdat gascentrales het gat moeten vullen.
- Negatieve prijs
- Een marktprijs onder nul: er is meer stroom dan er gevraagd wordt, meestal op een zonnige en winderige middag in het weekend. Producenten betalen dan om hun stroom kwijt te raken. Let op: door energiebelasting en btw is jouw all-in prijs pas negatief als de marktprijs ver onder nul zakt. Wie teruglevert, betaalt op zulke uren juist.
- Dunkelflaute
- Duits voor "donkere windstilte": een periode van meerdere dagen met weinig wind én weinig zon, vaak in de winter onder een hogedrukgebied met mist of laaghangende bewolking. Wind- en zonneparken leveren dan bijna niets, gascentrales draaien volop en de prijs blijft dagenlang hoog. Ook de gebruikelijke goedkope uren in het weekend vallen dan weg.
- Bandbreedte
- De onzekerheid rond een verwachte prijs. De verwachting is één getal, maar de werkelijke prijs valt meestal ergens in de band eromheen. Hoe verder vooruit, hoe breder de band. Gemeten nauwkeurigheid →
- Kwartierprijs
- De beurs stelt de prijs per kwartier vast. Veel leveranciers rekenen met het gemiddelde per uur, sommige per kwartier. Binnen een uur kunnen de kwartieren flink verschillen, vooral rond zonsopkomst en zonsondergang. Laadplanner per kwartier →
- Gasprijs en geopolitiek
- Gas is een wereldmarkt. Een conflict, een sanctie of een koude winter in Azië maakt gas hier duurder, en via de gascentrales ook de stroom op uren zonder wind en zon. Het weekbericht meldt het als de gasprijs in drie weken duidelijk is gestegen of gedaald; het waarom staat in het nieuws, niet in de data. Wat geopolitiek met je rekening doet →