Waarom je energierekening meer is dan verbruik maal prijs

Je rekening bestaat uit de stroom en het gas zelf, energiebelasting, btw, netbeheer en de vaste kosten van je leverancier. Alleen de eerste post hangt af van je contract en van het moment waarop je verbruikt. Daarom scheelt een dynamisch contract minder dan het verschil in uurprijzen doet vermoeden: de belasting en de opslag betaal je op elk uur.

Netbeheer en vastrecht betaal je ook als je niets verbruikt. Daar staat de vermindering energiebelasting tegenover, een vast bedrag dat je terugkrijgt.

Energiebelasting is een vast bedrag per kWh en per m³. In 2026 is dat 9,2 cent per kWh stroom en 60 cent per m³ gas, zonder btw. Over het geheel komt 21% btw, dus ook over de belasting zelf.

Elke aansluiting waar iemand woont krijgt een vermindering: € 629 per jaar in 2026. Het idee is dat een deel van je verbruik een basisbehoefte is. Verbruik je weinig, dan kan de vermindering hoger zijn dan de belasting die je betaalt.

Sinds het Klimaatakkoord gaat de belasting op gas stap voor stap omhoog en die op stroom omlaag, om een warmtepomp aantrekkelijker te maken. Per eenheid energie is stroom nog steeds zwaarder belast dan gas.

De politieke discussie gaat over de verdeling. Huishoudens betalen per kWh veel meer belasting dan grootverbruikers; de Consumentenbond pleitte in augustus 2026 voor een veel lagere belasting op stroom voor huishoudens. Twee moties voor een lagere energiebelasting haalden het in juni 2026 niet. Voor 2027 stelt het kabinet een iets lagere belasting op stroom en een iets hogere op gas voor; dat moet nog door beide Kamers.

Voor de kabels en leidingen betaal je je netbeheerder een vast bedrag per jaar, via je leverancier. Welke netbeheerder je hebt, hangt af van waar je woont; je kunt hem niet kiezen. Sinds 2009 hangt het bedrag voor stroom af van de grootte van je aansluiting en niet van je verbruik.

In 2026 betaal je voor een gewone stroomaansluiting (tot 3 × 25 A) ongeveer € 476 tot € 478 bij Liander, Stedin en Enexis. Een aansluiting van 3 × 35 A kost ruim vier keer zoveel: ongeveer € 1.920 tot € 1.970. Een gewone gasaansluiting kost € 266 tot € 274.

De rekentool rekent met het tarief van je netbeheerder; je kiest hem bij "Aansluitingen". Wie een zwaardere aansluiting overweegt voor een laadpaal of warmtepomp, ziet daar wat dat per jaar kost.

Het stroomnet is op veel plekken vol. De netbeheerders investeren de komende jaren ruim vijftien miljard euro per jaar in kabels, transformatorhuisjes en hoogspanningsstations, en die kosten komen in de tarieven. Bij gas speelt het omgekeerde: de kosten van het gasnet worden over steeds minder gebruikers verdeeld.

Voor 2027 verwacht toezichthouder ACM dat netbeheer gemiddeld € 89 duurder wordt voor stroom en € 52 voor gas; het definitieve besluit volgt eind 2026. In een brief aan de Tweede Kamer van juni 2026 schrijft de ACM dat de ongeveer € 475 van nu naar verwachting oploopt tot rond € 1.000 per jaar in 2050.

Op 8 oktober 2026 publiceerde de ACM een ontwerpbesluit voor tijdsafhankelijke nettarieven voor huishoudens, beoogd per 1 januari 2029. Een derde van het nettarief blijft een vast bedrag per aansluiting. Twee derde wordt een bedrag per kWh dat afhangt van het uur.

Het duurst worden de winteravonden van 17:00 tot 22:00. Op zomerdagen tussen 10:00 en 17:00 is het nettarief nul. Voor teruglevering geldt geen nettarief. De hoogte van de tarieven staat nog niet vast, en er kan nog op het besluit worden gereageerd.

Volgens de ACM gaat ruim de helft van de huishoudens minder betalen. Een klein appartement scheelt ongeveer € 100 tot € 200 per jaar. Een vrijstaand huis met warmtepomp en elektrische auto betaalt € 300 tot € 450 meer, ook als het verbruik zoveel mogelijk wordt verschoven.

Dit telt bovenop de dynamische stroomprijs. De dure uren van het net vallen grotendeels samen met de dure uren van de markt, dus verschuiven naar de middag of de nacht loont dan dubbel.

Salderen bestaat sinds 2004. Sinds 2014 mag je alles wegstrepen tot je eigen verbruik. Een voorstel om de regeling in stappen af te bouwen werd in februari 2024 door de Eerste Kamer verworpen. Negen maanden later kwam er een nieuw voorstel om in één keer te stoppen; dat nam de Tweede Kamer aan in november 2024 en de Eerste Kamer op 17 december 2024. Salderen eindigt op 1 januari 2027.

Intussen voerden leveranciers terugleverkosten in. De ACM onderzocht ze drie keer, voor het laatst in december 2025, en vond ze telkens niet onredelijk hoog. Een rechter die zich inhoudelijk over de redelijkheid heeft uitgesproken, is er nog niet.

De rekentool en het batterij-plan rekenen een heel jaar door met de tarieven van nu, en een terugverdientijd rekt dat op naar tien of vijftien jaar. Drie dingen in die berekening staan niet vast.

• Netbeheer wordt duurder. Dat verhoogt je rekening, maar verandert weinig aan wat een aanpassing oplevert, zolang het een vast bedrag blijft.
• Vanaf 2029 hangt het nettarief waarschijnlijk af van het uur. Slim laden, een batterij en zonnepanelen leveren dan meer op dan de tools nu laten zien; een warmtepomp of laadpaal die in de winteravond draait kost meer.
• De energiebelasting wordt elk jaar opnieuw vastgesteld. De verhouding tussen stroom en gas bepaalt voor een groot deel of een warmtepomp zich terugverdient.
• Lees een terugverdientijd daarom als een richting, niet als een belofte. Bij de tools kun je met stijgende energieprijzen rekenen; het nettarief per uur zit er nog niet in.