Uitleg · waarom de prijs doet wat hij doet
Wereld en prijs
Wereld en prijs
Wat geopolitiek met je energierekening doet
Het weer verklaart de prijs van uur tot uur; het prijsniveau van jaar tot jaar wordt vooral bepaald door de gasmarkt, en die is een wereldmarkt. Geen model voorspelt een oorlog, een sanctie of een geblokkeerde zeestraat.
Lees de uitleg
2021 en 2022: de gascrisis. Rusland leverde vanaf 2021 minder gas aan Europa en na de inval in Oekraïne in februari 2022 viel het grootste deel weg. De gasprijs op de Nederlandse beurs (TTF) piekte in augustus 2022 op meer dan tien keer het niveau van voor de crisis. Omdat gascentrales de stroomprijs zetten, ging de stroomprijs mee omhoog.
2023 en later: lng in plaats van pijpleiding. Europa verving Russisch gas grotendeels door vloeibaar gas per schip, vulde de opslagen en verbruikte minder. De prijzen zakten, maar bleven boven het niveau van voor 2021. Sinds 1 januari 2025 stroomt er ook geen Russisch gas meer via Oekraïne.
Een wereldmarkt. Lng gaat naar wie het meeste biedt. Een koude winter in Azië, een storing bij een exportterminal of spanning rond de Straat van Hormuz, waar een groot deel van het lng uit Qatar doorheen vaart, werkt binnen dagen door in de Europese gasprijs en daarmee in de stroomprijs.
Europese factoren. De prijs van CO₂-rechten (EU ETS) maakt stroom uit gas en kolen duurder. Onderhoud aan Franse kerncentrales en lage waterstanden in Noorwegen en de Alpen verkrappen het aanbod. Via de kabels met de buurlanden werkt dat direct door in Nederland.
Politiek in eigen land. Energiebelasting, de vermindering energiebelasting, het einde van salderen per 2027, netbeheerkosten en subsidies veranderen bij besluit. Voor je rekening wegen ze vaak zwaarder dan de marktprijs zelf.
Wat dit voor de voorspelling betekent. Het model traint elke dag opnieuw op de laatste 60 dagen en neemt een nieuw prijsniveau dus vanzelf over, maar pas nadat het is ontstaan. Een schok zie je terug op Klopte de voorspelling? als een paar dagen "te laag" of "te hoog".